पोखरी फगत पानीको भण्डार होइन । होला अरुतिर, त्यो बेग्लै कुरा। काठमाडौंको नेवार जनजीवनमा पोखरीको अर्थ प्रायः धर्म, संस्कृति, कला र इतिहास जोडिएको हुन्छ अथवा यी कुराहरुको खुल्ला संग्रहालाय भइरहेको हुन्छ ।
रारा ताल
इचंगुँ हुँदै बतासे डाँडासम्म
इचंगु क्षेत्रमा पहिलो पल्ट पुगेको सम्झना त छ, तर ठ्याक्कै कति वर्षअघि भन्न सकिनँ । त्यस यता पनि पटक पटक पुगेको छु । हरिबोधनी एकादशीकै दिन पुगेको भने पहिलो पल्ट यही हो ।
रोमाञ्चक भूलभुलइयाः हराउन तयार हुनुहुन्छ ?
शव्द सुन्दा नै लाग्ने गर्छ कि त्यहाँ पुगेपछि अलमलमा परिन्छ, हराइन्छ । त्यहाँ जानु अगाडि मैले पनि सोचेको थिएँ कि भूलभुलइया एउटा पुरानो पार्क हो जहाँ गएर एक आपसमा हराएर रमाइलो गर्न सकिन्छ, त्यस्तैत्यस्तै, तर होइन रहेछ ।
बौद्ध तीर्थयात्रा नालन्दादेखि लुम्बिनीसम्म
‘यो मेरो धार्मिक यात्रामा म केवल दर्शकमात्र नभई बुद्धको चरणाभिलाषी पनि बन्दैगएँ र यसैमा मलाई आनन्दको अनुभूति भइरह्यो ।’ नेपाली बाड्मयमा घनश्याम राजकर्णिकार यात्रा साहित्यकारका रूपमा सुपरिचित नाम हो । समालोचक डा. दयाराम श्रेष्ठको हिसाबकिताबअनुसार आधुनिक नेपाली यात्रा साहित्यको ऐतिहासिक विकासक्रमको तेस्रो चरण (सं. २०२५ उप्रान्त) मा आएर मात्र उनी देखापरेका हुन् । तर, अरू…
काँक्रेविहार
सुर्खेत उपत्यकाकाे प्रमुखतम् अाकर्षण काँक्रेविहार हाे । उपत्यकाकाे दक्षिणतर्फ सम्म मैदानकाे बीचमा पूर्वपश्चिम लाम्चिएकाे एउटा डाँडा छ र त्यही डाँडामा अवस्थित लाटीकाेइली नामकाे ठाउँमा बाैद्ध वास्तुकलाले युक्त काँक्रेविहार अवस्थित छ । इ.सं. १९५७ मा याेगी नरहरिनाथ याे ठाउँमा पुग्दा उनले जंगलमा यत्रतत्र छरिएर रहेका कलाकृतिलेयुक्त ढुंगाहरू देखे । ती कलाकृति बाैद्ध विषयवस्तुका हुन् भनेर ठम्याउन…
बराह क्षेत्र
बराह क्षेत्र नेपालको कोशी प्रदेश, सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक अत्यन्तै महत्वपूर्ण धार्मिक तीर्थस्थल हो। यो क्षेत्र कोशी नदी (विशेषतः सप्तकोशी) र कोकाहा नदीको संगमस्थलमा पर्छ र हिन्दू धर्मालम्बीहरूका लागि विशेष पूज्यस्थान मानिन्छ। उत्तरपूर्वी भागमा, चतराधाम नजिकै अवस्थित यो धरानबाट करिब २०–२२ किलोमिटरको दूरीमा पर्दछ। यो क्षेत्र समुद्र सतहदेखि करिब २६० मिटरको उचाइमा अवस्थित छ। बराह…
फर्पिङको शेषनारायणथान
काठमाडौं उपत्यकाको दक्षिण(पश्चिम भागमा रहेको फर्पिङस्थित शेषनारायणथान धार्मिक, ऐतिहासिक तथा प्राकृतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण स्थल हो। नेपालका प्राचीन वैष्णव तीर्थस्थलहरूमध्ये यसलाई एक मानिन्छ। काठमाडौं महानगरबाट करिब १८ किलोमिटर दक्षिणमा रहेको यो स्थान हिन्दू तथा बौद्ध दुवै समुदायका श्रद्धालुका लागि बेग्लाबेग्लै अर्थमा आस्थाको केन्द्र बनेको छ। शेषनारायणथानको मुख्य आकर्षण हिन्दू धर्मअन्तर्गत भगवान विष्णुको शेषनागमाथि शयन गरिरहेको…
नगरमण्डप श्रीकीर्ति विहार
नगरमण्डप श्रीकीर्ति विहार एक प्रसिद्ध थेरवादी बौद्ध विहार हो । यो कीर्तिपुर नयाँबजार (अमलसि) क्षेत्रमा अवस्थित छ । थाई वास्तुकला शैलीमा निर्मित यो विहार करीव चार रोपनी क्षेत्रफलमा ओगटेको छ । स्थानिय बौद्ध उपासक उपासिकाहरुको साथसहयोगमा भिक्षु सुदर्शन महास्थविरको अथक मेहनतले यो विहारको निर्माण २०३१ सालतिर भएको हो।
अस्पष्ट नियात्रा लेखन
जय छाङ्छा आमुख– पूर्वीय यात्रासाहित्यको सुरुवात ऋग्वेदबाट नै छिटफुट रूपमा भएको पाइन्छ । ऋग्वेदको सिर्जना इसा भन्दा बिस हजार वर्ष अगाडि भएको प्रो. अनिलचन्द्र दासको दाबी छ । (डा. भोलाशङ्कर व्यास, भारतीय साहित्य की रूपरेखा, पृ.२२) । ऋग्वेदको पठन गर्दा सन्दर्भगत रूपमा भए पनि यात्राका कुरा उल्लेख भएको पाइन्छ । त्यसरी नै इसापूर्व छैटौँ शताब्दी…










