काठमाडौं उपत्यकाको दक्षिण(पश्चिम भागमा रहेको फर्पिङस्थित शेषनारायणथान धार्मिक, ऐतिहासिक तथा प्राकृतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण स्थल हो। नेपालका प्राचीन वैष्णव तीर्थस्थलहरूमध्ये यसलाई एक मानिन्छ। काठमाडौं महानगरबाट करिब १८ किलोमिटर दक्षिणमा रहेको यो स्थान हिन्दू तथा बौद्ध दुवै समुदायका श्रद्धालुका लागि बेग्लाबेग्लै अर्थमा आस्थाको केन्द्र बनेको छ।
शेषनारायणथानको मुख्य आकर्षण हिन्दू धर्मअन्तर्गत भगवान विष्णुको शेषनागमाथि शयन गरिरहेको मूर्ति हो। यही कारण यस स्थानलाई ूशेषनारायणू भनिएको हो। स्थानीय परम्परा तथा विभिन्न ऐतिहासिक स्रोतअनुसार यो मन्दिर लिच्छविकालदेखि नै प्रसिद्ध रहेको मानिन्छ। यहाँ पाइने पुराना शिलालेख, मूर्तिकला तथा वास्तुकलाले यसको प्राचीनताको पुष्टि गर्छन्। मन्दिर परिसरमा रहेका कलात्मक ढुंगाका मूर्ति, धारा तथा अन्य पुरातात्त्विक अवशेषहरूले नेपालको प्रारम्भिक मध्यकालीन कला र धार्मिक परम्पराको झल्को दिन्छन्।
शेषनारायणथानसँग एउटा पवित्र जलस्रोत पनि जोडिएको छ। मन्दिरको छेउबाट निरन्तर बगिरहने पानीलाई पवित्र मानिन्छ र यसमा स्नान वा दर्शन गर्दा पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ। विशेषगरी हरिबोधिनी एकादशी, जनैपूर्णिमा तथा अन्य वैष्णव पर्वहरूमा यहाँ ठूलो संख्यामा भक्तजनहरूको उपस्थिति रहने गर्छ। प्राकृतिक हरियाली, शान्त वातावरण र पहाडी परिवेशले यस तीर्थस्थलको आध्यात्मिक महत्त्वलाई अझ बढाएको छ।
फर्पिङ क्षेत्र बौद्ध धर्मका दृष्टिले पनि अत्यन्त प्रसिद्ध छ। शेषनारायणथानबाट केही दूरीमै रहेको असुर गुफा ९याङ्लेशो० मा गुरु पद्मसम्भवले आठौं शताब्दीमा साधना गरेका थिए । यस कारण बौद्धहरुका लागि यो धार्मिक सम्पदा महत्वपूर्ण रहेको हो ।
हाल शेषनारायणथान धार्मिक तीर्थस्थल मात्र नभई आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूको आकर्षक गन्तव्यका रूपमा पनि विकसित हुँदै गएको छ। यहाँ आउने आगन्तुकहरूले धार्मिक दर्शनसँगै प्राकृतिक सौन्दर्य, ऐतिहासिक सम्पदा र स्थानीय संस्कृति एकै ठाउँमा अनुभव गर्न सक्छन्। उचित संरक्षण, व्यवस्थित व्यवस्थापन तथा ऐतिहासिक अनुसन्धानलाई अझ सुदृढ बनाउन सकिएमा शेषनारायणथान नेपालको धार्मिक पर्यटन र सांस्कृतिक सम्पदाको एक महत्त्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा अझ प्रभावकारी ढङ्गले स्थापित हुन सक्छ।
यसरी शेषनारायणथान आस्था, इतिहास, कला, संस्कृति र प्रकृतिको अनुपम संगमका रूपमा नेपाली सभ्यता र सम्पदाको एक अमूल्य धरोहर बनेर आज पनि जीवित रहेको छ।