काठमाडौं उपत्यकाबाट उत्तर, रसुवाको सिसापाङ्मा हिमालको फेदमा स्थित प्रसिद्ध गोसाईकुण्डमा प्रत्येक श्रावण पूर्णिमाको दिन लाग्ने मेलामा दुई पल्ट पुगेर अन्य दिनमा पनि पुग्ने धोको थियो । तयारी पनि भयो । तर कोरोना कोविद–१९का कारण अचानक लागेको लकडाउनले स्थगन भयो । लकडाउन खुकुलो भएपछि मेलाकै बेला पुग्ने तयारी पनि भयो तर मेला स्थगन भएको र कोही पनि तीर्थालु नआउन भनी सम्बन्धित निकायले औपचारिक सूचना नै जारी गरेपछि अत्तेरी गरेर जान निको पनि लागेन । बरु विकल्पमा काभ्रेस्थित सानो गोसाईकुण्डमा जाने निधो भयो । तर पूर्णिमाकै दिन कारणवश पुग्न सकिएन । अर्को हप्ता शनिवारको दिन हाइकिङ गर्दै पुग्ने निधो त भयो तर के कसो हो जानकारी थिएन । बाटो थाहा भएन । बनेपाको एक साथीसँग सोध्दा थाहा भयो, बनेपाको बुडोलबाट काभ्रे क्याम्पस हुँदै जंगलको बाटो लाग्ने भन्यो । बाटो कस्तो छ ? जवाफ आएन । ‘गएर हेर, आफै थाहा पाउँछन्’ भनेजस्तो लाग्यो र एक शनिवार (२८ अगस्ट २०२१) बनेपाको चोकमा उत्रियौं ।
बनेपा चोकदेखि एक किलोमिटर पूर्व धुलिखेल जाने बाटोमा रहेछ, बुडोल । पनौती जाने बस चढेका थियौं र बनेपा चोकमा झर्नु प¥यो । चोकमैं एक सहभागी मित्रले चण्डेश्वरी मन्दिर जानपाए हुने मनसाय व्यक्त गरे । फर्केर मन्दिर पस्दा पनि हुने हो । तर चण्डेश्वरी मन्दिरको पछाडिबाट पनि हाम्रो गन्तव्य पुग्न सकिने जानकारी त्यहीँ पाइयो । बाटो परिवर्तन गर्ने निधो भयो । बनेपाको पुरानो नेवार वस्ती छिचोल्दै चण्डेश्वर मन््िरदरतर्फ लागियो । चोकदेखि मन्दिरसम्मको छोटो बाटोमै दुई पल्ट अलमलिने काम भयो । म हतारिनुको खास कारण थियो, अलि चाँडो गन्तव्यमा पुगौं र बढी समय बिताउँ । मन्दिरसम्म आइपु्गेपछि अलि समय बिताउनु स्वाभाविकै भयो । त्यहाँबाट गोसाइकुण्ड जाने बाटो दुई वटा रहेछ । अलि परसम्म हिडेर घुम्दै पुग्ने र मन्दिरको पछाडि शेषशायी विष्णुको मूर्ति हुँदै खुड्किलाहरु चढेर जंगलको बाटो उक्लिने अर्को बाटो । दोस्रो बाटो रोज्यौं ।
मन्दिरको ठिक पछाडि जंगलको बीचैबीच बन्दै गरेकोे सिँढी मेरो लागि नयाँ बाटो होइन । त्यसैमा अहिले ढुंगा ओछ्याउँदै गरेको हो । अलि परसम्म यो बाटो दुई चार पल्ट हिडिसकेको पनि हो । बनेपा नगरपालिका र सहरी विकास मन्त्रालयको साझेदारीमा गोसाईकुण्डसम्मै पुग्ने गरी सिँढी बन्दै गरेको रहेछ । करिब पाँच करोड रुपियाको लागतमा बन्दै गरेको यो निर्माण बनेपा नगरपालिका–५ को चन्देशवरी मन्दिरदेखि वडा नं. ६ को गोराईँस्थानस्थित महादेव मन्दिरसम्मको सिंढीलाई स्थानिय सरकारले गौरवको आयोजनाको रुपमा बढाएको छ । यसलाई पर्यटकीय पदमार्गका रुपमा पनि लिइएको छ । हामी पनि पर्यटक नै । काम हुँदै छ । जहाँसम्म सिंढी पुगेको छ, त्यहाँसम्म जाने अनि यत्तिकै जंगलको बाटो लाग्ने भनेर हामी उक्लिदै गयौं ।
हरियो जंगल, जंगलको बीचबाट नयाँ ढुंगाले बनाइँदै गरेको सिँढी उक्लिनुको मज्जा पनि बेग्लै हुन्छ । गफ गर्दै र त्यस्तै परे फोटो पनि खिच्दै हामी अगाडि बढिरहेका थियौं । केही अगाडि बढेपछि, अझ भनौं पहिला पहिला हिडिसकेको बाटोभन्दा अलि अगाडि बढिसकेपछि एक्कासी प्रश्न सोझिन आइपुग्छ, ‘तपाईहरु कहाँ जान लाग्नु भएको ?’
सिंढी बनाउदै गरेका युवा मजदुरहरुको प्रश्न हो । उनीहरु भन्छन्, ‘‘बाटो त यहीँसम्म मात्रै हो ।’’
हामी पनि जवाफ दिन्छौं, ‘‘सिंढीको बाटो यहाँसम्म होला, हामी यहीबाटो सीधा जान्छौं ।’
भन्न पो भन्यौं, तर सीधा जानलाई बाटो पनि त हुनुप¥यो । जमिन खोप्दै सिँढी बनाउँदै अगाडि बढिरहेका पो रहेछ । अक्क न बक्क भयौं । फर्केर अर्कै बाटो पछ्याउँ ? फर्कनु् पर्ने बाटो थोरै होइन । उनीहरुमध्ये एक जनाले एउटा सानो तेर्सो बाटो देखाएर सुझायो– ‘‘यहाँबाट जाँदा एउटा बाटो आउँछ, त्यहाँबाट माथि लाग्दा ठाडो उकालो आउँछ । त्यो बाटो पनि नजानुस् । बरु त्यसको अलि मुनि फराकिलो बाटो लागेर जानुुुुस्, गोसाइँकुण्ड पुगिन्छ ।’
कच्ची बाटो भिजेको मात्रै होइन, ओसिलो पनि थियो । दश पन्ध्र पाइला के चालेको, एक बाबु बाटोमा चिप्लेर बङ्ग लडिहाल्यो । तै एकातिर लड्न पुगेछ, अर्कोतिर लडेको भए ठुलै दुर्घटना हुन्थ्यो । सम्हालिँदै अघि बढ्यौं । गोरेटो बाटो हो । तेर्सो तेर्सो । अलि अगाडि बढीपछि बाटो ओरालो लाग्यो । तलबाट पाँच जना युवक उक्लिरहेका थिए, हामीजस्तै गोसाईकुन्ड नै जानलाई आएका रहेछन् । हामी त्यता लागेनौं । त्यस्तै बीस पच्चीस पाइला ओर्लेपछि सिँढी बनाउने कामदारहरु बालुवा र ढुंगा ओसारिरहेका देख्यौं । त्यहीँ रहेछ, फराकिलो बाटो भनेको ।
यो फराकिलो बाटो कहाँबाट आएको हो थाहा नाइँ । तर कहाँ जान्छ भन्ने त पक्का भयो । हरियो जंगलको बीचमा मोटर गुड्ने खालको बाटो । पीच भइनसकेको । यही बाटो पछ्याउँदै अघि बढ्यौं । हाइकिङ न हो, आफ्नै पाराले पसिना निस्कने गरी लम्किदँ अलि परसम्म पुगें र पछाडिका सहयात्रीहरुलाई पर्सेर बसें । पछि सबै सँगै हिड्यौं । राति पानी परेको थियो, दिनमा पनि पर्ने फोरकास्ट त थियो । आकासमा बादल त मदारिरहेकै थियो । हिड्दा हिड्दै एक खालको आवाजमा मेरो ध्यान गयो । कान थापेर सुनें । आवाज मलाई निको लागेन । अरुलाई पनि कान थापेर त्यही आवाज सुन्नलाई भनें । तल बाटोमा मोटर गुडेको हो भन्यो । मोटरको आवाज त हुँदै होइन । यो पानी परेको हो, चाँडै नै हामीसम्म आइपुग्छ भन्दानभन्दै पानीका छिटाहरु आइपुगिहाल्यो । छाता र बर्सादी मिलाउँदा मिलाएँदै भरर पानी पर्न थालिहाल्यो ।
झरीमा जंगलको बीचैबीच पदयात्रा गर्नुको रमाइलो बेग्लै हुन्छ । झरीमा साना ठुला यस्ता यात्राहरु थुप्रै नापेको छु । म मात्रै होइन, सहयात्रीहरु पनि उत्तिकै रमाए । अरु त अरु, सुरुमा अलि आत्तिएका दुई साना बाबुहरुलाई ढाडस दिनु परेको थियो र रमाइलोका लागि यो राम्रो अवसर भनेर बुझाउन खोजेको पनि थिएँ । सहरी क्षेत्रमा हुर्केका यिनीहरुका लागि यो जीवनको पहिलो अनुभव थियो । उनीहरु पनि रमाउन थालेपछि हामी ठुलाको रमाइलो झनै बढ्यो । अघिसम्म हिड्दै गरेको बाटो एकै छिनमा खोलाजस्तै बनेपछि एक बाबु अक्क न बक्क प¥यो ।
पछि बिस्तारै झरी रोक्यो । घुमाउरो हुँदै तल अन्तैबाट उक्लिरहेको पीचबाट भेट्दासम्ममा झरी पूर्ण रुपमा रोकिसकेको थियो । पानीले पखालेको हरियो रुखविरुवा र घाँसपात अनि कालो पीचबाटो कम्तीको नयनाभिराम थिएन । बाइकमा उक्लिरहेका र ओर्लिरहेका युवायुवतीको रौनक बेग्लै थियो । त्यसैमा हामी पदयात्रीहरु । हाम्रो फोटोग्राफी पनि चल्दै थियो । समग्रमा भनुँ, निकै रमाइलो भएको थियो ।
यो बीचबाटो भएर अलि अगाडि बढेको मात्रै थियौं, एउटा घुम्तीमा प्रवेशद्वार देखियो । गुरुकुल रहेछ । कसैलाई सोध्यौं, गोसाइँकुण्ड यही हो भन्ने जानकारी पायो । चारैतिर आँखा डुलायौं, संभावना यही गुरुकुलभित्र हुनुपर्ने अडकल काटियो । प्रवेश ग¥यौं र केही पाइला अगाडि बढ्पछि एउटा पोखरी देख्यौं । कुनै पुरानो पोरखी होला र मार्बल लगाएर संरक्षण गर्न खोजेको जस्तो लाग्यो । पोखरी हेर्दै मन खिन्न भयो, के के भनेर आइयो, यस्तो पो रहेछ भनेर । यही सानो पोखरीको बीचमा कालो ढुंगा देख्यौं । रसुवाको गोसाईकुँण्डको बीचमा पानीभित्र एउटा ठुलो ढुंगा देख्न पाइन्छ, त्यसैको प्रतीक बनाएको होला भन्ने अडकल काट्यौं । अलि भित्र महादेव मन्दिर पनि रहेछ । गुरुकुलका एक गुरुले भनेपछि मात्रै थाहा भयो, गोराईकुण्ड यो होइन, अलि तल रहेछ । यहाँ देखेको त्यो सानो पोखरी त शोभा मात्रै रहेछ । बीचको कालो ढुंगा कालीगण्डकीबाट कसैले ल्याएर दिएको रहेछ । अघि यही पोखरी देखेर खिन्न भएको मन वास्तवमा गोसाईँकुण्ड नै नभएको थाहा पाएर प्रफूल्ल भयो । त्यहीँ प्रवेशद्वारको छेवैमा रहेको चिया पसलमा चिया खायौं र तल झ¥यौं ।
गोसाईँकुण्ड भनेर रसुवाको प्रसिद्ध गोसाईकुण्डकै रिप्लिको होइन रहेछ । सानो पोखरी रहेछ, बीचमा महादेवको मूर्ति । त्यहाँ एउटा ठूलो त्रिशुल पनि ठड्याएको छ । यसरी नै बरिपरि अन्य सानासाना मन्दिरहरु पनि निर्माण भएका छन् । बेग्लै स्वरुप हो । गोसाइँकुण्ड वा सानो गोसाइँकुण्ड भनेर यसलाई रसुवाको गोसाइँकुण्डसँग जोडेको रहेछ । जंगलको बीच अनि खोंचमा रहेको यो कुण्डमा श्रावण पूर्णिमामा मेला लाग्ने बनाइएको रहेछ । त्यहाँ पनि फोटोग्राफीमा अलि समय खर्चियौं । भोक पनि लाग्न थालिसकेको थियो र फलफुल झिकेर बाँड्यौं । केही क्षणपछि हिड्न तरखर ग¥यौं । आएको बाटो नफर्की त्यहीँ तल झर्ने सानो खुडकिला रहेछ । यो खुड्किलाले अघि हामी हिडेकै ठुलो भेटायौं । अलि वर आएर बाटो छेउमा पलेटी कसी खाजाको पोको पनि खोल्यौं ।
बाटोमा कसैले भन्यो, यो बाटो बुडोलमा पुगेर टुंगिन्छ । हामीले सुरुमा पक्रन नपाएको वा बिच्किएको बाटो यही पो रहेछ ? अचम्म लाग्यो । हिड्दै आउँदा काभ्रे क्याम्पसको प्रवेशद्वार पनि देख्यौं र बुडोल पनि पुग्यौं । सबैको आँखामा एउटा सार्थक यात्राको अनुभूति देखियो ।
लेखकबारे थप जानकारीका लागि www.basantamaharjan.com.np
