छिन्नमस्ता मन्दिर सप्तरी जिल्लाका प्रसिद्धतम धार्मिक स्थलहरूमध्ये एक हाे । यहाँ नेपालीहरू मात्रै नभएर भारतीय हिन्दूहरूसमेत भारी मात्रामा दर्शन गर्न अाउने गर्दछन् । पारिवारिक तथा व्यावसायिक समस्या समाधान भए यस्ताे चढाउँछु वा त्यस्ताे चढाउँछु भनेर यहाँ भाकल गर्ने गरिएकाे हुन्छ र अाफ्नाे मन्नत पूरा भएकाे भन्दै भक्तहरू यहाँ बली चढाउने तथा पूजा गर्ने उद्देश्यले यहाँ अाउने गर्दछन् ।
धार्मिक तथा एेतिहासिक महत्व रहेकाे याे क्षेत्रमा जमीनकाे सतहबाट अनेक प्रकारका पुरावस्तुहरू भेटिने गरिन्छ । कुनै बेला यहाँ एउटा ठूलाे पाेखरी थियाे र पाेखरीकाे सरसफाइ गर्ने क्रममा एउटा नारी मूर्ति भेटिएकाे थियाे । मूर्तिकाे शीराे भाग भाँचिएकाे अवस्थामा भेटिएकाे भएर छिन्नमस्ता देवीकाे मूर्ति भन्दै यसकाे स्थापना गरी छिन्नमस्ता मन्दिर भनी प्रचारमा ल्याइएकाे थियाे । दशमहाविद्यामा एक देवीकाे नाम छिन्नमस्ता हुन् । यी देवीकाे टाउकाे काटिएकाे हुन्छ तर उक्त टाउकाे हातले समातेर गर्धनबाट निस्केकाे रक्त पिइरहेकाे देखाइन्छ । मूलतः याे तान्त्रिक देवी हुन् ।
मन्दिरभित्र देवगृहमा रहेकाे मूर्ति कपडाले धाकिएकाे वा छाेपिएकाे हुँदा मूर्ति के कस्ताे हाे भन्ने देखिन्न । तर एक पल्ट भित्रै गएर साे मूर्तिकाे अवलाेकन गर्ने अवसर पाएकाे थिएँ र अध्ययन पछि उक्त मूर्ति छिन्नमस्ताकाे नभएर भगवतीकाे रहेकाे खुलेकाे थियाे । महिषमर्दिनी भगवतीकाे उक्त मूर्तिकाे शीराे भाग विहिन छ । मूर्तिकाे टाउकाे नहुँदैमा त्यसलाइ छिन्नमस्ता नभनिने कुराकाे जानकारीकाे अभावमा छिन्नमस्ता भन्ने गरिएकाे बुझ्न सकिन्छ ।
