गुराँसकाे राजधानी ? हाे, गुराँसकाे राजधानी भनेर तेह्रथुम जिल्लालाई चिनाइन्छ । प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण याे जिल्लाकाे अन्य पनि पहिचान नभएकाे हाेइन, तर गुराँसकाे माध्यमबाट पनि चिनाउने गरिन्छ ।
नेपालमा पाइने ३२ प्रजातिका गुराँसमध्ये तेह्रथुमको सिरानी तिनजुरे, मिल्के जलजले (टिएमजे) क्षेत्रमा २८ प्रजातिका पाइन्छन् । यो क्षेत्रमा माघको अन्तिम सातादेखि असारको पहिलो सातासम्म उचाई अनुसार विभिन्न प्रजातिका गुराँसहरू फुलिरका हुन्छन् ।
वन तथा वातावरण मन्त्रालयकाे वन तथा भूसंरक्षाण विभागले प्रकाशित गरेकाे “गुराँस संरक्षइाणा कार्ययाेजना, २०७५-८०” मा मेची-महाकालीसम्म ४३ जिल्लामा विभिन्न जातका गुराँस पाइने उल्लेख छ । साेही स्राेत अनुसार गु्राँस पाइने वनकाे क्षेत्र छ लाख ८१ हजार ५९६ हेक्टर रहेकाे छ । यसलाई अर्काे शब्दमा भन्नुपर्दा कुल वनकाे १० प्रतिशत क्षेत्रमा गुराँस फुल्दछ । यसअनुसार देशकै गुराँसकाे राजधानीकाे रुपमा रहेकाे काेशी प्रदेशकाे तेह्रथुमकाे तीनजुरे मिल्के र जलजले त भइहाल्याे, त्यसअतिरिक्त ताप्लेजुङकाे पाथीभरा क्षेत्र, पाँचथर, छिन्तापु-सुकेपाेखरी र च्याङथापु, इलाम, साेलुखुम्बु, खाेटाङ, धनकुटाका गाउँहरू गुराँसका लागि चर्चित छन् । यसरी नै बाग्मती प्रदेशका दामन-सिमभञ्ज्याङ, शिवपुरी र रसुवाका केही क्षेत्रमा गुराँस पाइन्छन् । यसरी नै गण्डकी प्रदेशकाे कास्की, घाेडेपानी, लमजुङ, म्याग्दी, गुराँसका लागि निकै चर्चित छन् । कर्णाली प्रदेशकाे रूकुम, मुगु, हुम्ला, डाेल्पा, जुम्ला र दैलेखमा गु्राँस पाइन्छन् । सुदुर पिश्चम प्रदेशका बझाङ, बाजुरा, दार्जुला, डाेटी, डडेलधुरा, बैतडीलगायत क्षेत्रमा पाइन्छन् । एसिया, उत्तर अमेरिका, युराेप र अस्ट्रेलिया महादेशमा गुराँस पाइन्छन । गुराँस पाइने कुल कुल क्षेत्रफलकाे ९० प्रतिशत भूभाग नेपाल, चीन, भारत, भुटान, म्यानमार , थाइल्यान्ड भियतनाम, इन्डाेनेसिया र फिलिपिन्सले ओगटेकाे छ ।
विश्वको सवैभन्दा होचो र अग्लो गुराँसको प्रजाति पनि यहीँ तेह्रथुममा पाइन्छ। साथै बहुमुल्य जडिवुटीकोहरूको भण्डारको रूपमा रहेको यो क्षेत्र दुर्लभ वन्यजन्तु तथा धेरै प्रजातिका चराचुरुङगीहरूको वासस्थानको रूपमा परिचित छ ।
काठमाडाैंबाट ३५ मिनेटकाे विराटनगरसम्मकाे हवाइं यात्रापछि धरान हुँदै ८४ कि.मि.काे बस यात्रा गरी तेह्रथुमकाे प्रवेशद्वारकाे रूपमा रहेकाे पर्यटकीय नगरी बसन्तपुर पुगिन्छ । बसन्तपुरबाट २६ कि.मि.काे यात्रापछि सदरमुकाम म्याङ्लुङ बजार पुगिन्छ र उतरतर्फ ८ किलाेमिटरकाे गाडीकाे यात्रा तय गरेपछि नेपालकै गुराँस काे राजधानी तीनजुरे मिल्के जलजले क्षेत्र प्रवेश गरिन्छ ।